Wat is technisch nieuw bij de WBSO? Uitleg en voorbeelden

Veel ondernemers denken bij de WBSO: "We gaan iets bouwen wat voor ons technisch nieuw is. We hebben dit niet eerder gedaan, dus dit komt in aanmerking." Dat is begrijpelijk, maar te kort door de bocht. Binnen de WBSO zijn "nieuw" en "technisch nieuw" twee verschillende begrippen. Technische nieuwheid is een wezenlijk onderdeel van een WBSO-aanvraag. Maar hoe zit dat nou precies? Op deze pagina leggen we het uit.

Wat betekent "technisch nieuw"?

Voor de WBSO is iets technisch nieuw wanneer de oplossing nieuw binnen de technologische context is. Niet de technologie, niet het idee, niet het product, niet iets dat je "gewoon nog moet maken". Het gaat erom dat je iets ontwikkelt waarvan je vooraf niet zeker weet óf en hoe het gerealiseerd kan worden. De uitkomst staat niet vast. Je moet een werkingsprincipe aantonen dat er nog niet was.

Dat is iets anders dan:

• Iets bouwen wat je nog niet eerder hebt gebouwd
• Werken met technologie die nieuw is voor je team
• Een product maken dat nog niet bestaat in de markt

Al deze situaties kunnen zich voordoen zonder dat er sprake is van technische nieuwheid in de zin van de WBSO.

Het "werkingsprincipe": de meetlat voor technische nieuwheid

Bij de RVO draait technische nieuwheid om het werkingsprincipe. Je werkt toe naar een oplossing waarvan vooraf niet vaststaat of die werkt. Je onderzoekt oplossingsrichtingen, test hypotheses en valideert resultaten. Zodra het werkingsprincipe is aangetoond, eindigt het S&O-werk.

Het werkingsprincipe is daarmee een bruikbare meetlat. Kun je voor jouw project beschrijven welk nieuw werkingsprincipe je probeert aan te tonen? Dan is er waarschijnlijk sprake van technische nieuwheid. Gaat het meer over configuratie, selectie of toepassing van bestaande technologie? Dan ontbreekt die nieuwheid.

Hoe herken je technische nieuwheid?

Technische nieuwheid uit zich in de praktijk doordat je tegen technische knelpunten (bottlenecks) aanloopt waarvan de oplossing vooraf niet vaststaat. Het knelpunt op zichzelf is niet bepalend voor de technische nieuwheid, maar het feit dat er geen bekende oplossing voor bestaat maakt het technisch nieuw.

De WBSO kijkt daarom naar de technische inhoud van het ontwikkelproces:

• Waarom is de oplossing nog niet bekend?
• Waar zit de onzekerheid in de realisatie?
• Welke oplossingsrichtingen moet je onderzoeken?
• Waarom is dit geen standaard implementatie met bekende methodes?

Niet: "we bouwen iets nieuws." Maar: "we ontwikkelen een technische oplossing die er nog niet is."

Nieuw product is niet hetzelfde als technisch nieuw

Ondernemers kijken vaak naar hun eindproduct: "Dit is echt vernieuwend", "Niemand doet dit op deze manier", "Dit is een uniek product." Dat kan allemaal waar zijn, maar voor de WBSO is dat niet waar het om gaat.

Een vernieuwend product kan technisch vrij standaard gebouwd worden. Dan is er geen technische nieuwheid. Omgekeerd kan een project dat voor de buitenwereld weinig spectaculair oogt, intern wel degelijk een technisch nieuwe oplossing vereisen.

Niet de originaliteit van het idee bepaalt technische nieuwheid, maar de vraag of de oplossing vooraf al bekend was.

Voorbeeld: bestaande technologie slim inzetten

Je wilt AI inzetten in je bedrijf en gaat verschillende tools uitproberen, processen aanpassen, prompts verbeteren, systemen koppelen en workflows optimaliseren. Waardevol werk, maar als de kern bestaat uit het selecteren, configureren en toepassen van bestaande technologie, dan ontwikkel je geen nieuwe oplossing. Je past bestaande oplossingen toe. Dat is niet technisch nieuw.

Voorbeeld: een bekende techniek toepassen

Je voegt caching toe aan een applicatie. Caching is niet nieuw. Als je een bekende caching-oplossing implementeert volgens gangbare patronen, is dat niet technisch nieuw. Ook niet als je er voor het eerst mee werkt.

Wanneer het systeem echter zo is opgezet dat standaard caching-strategieën niet werken of te gebruiken zijn, bijvoorbeeld door ongebruikelijke datastromen, strenge latency-eisen of complexe synchronisatie tussen meerdere componenten, dan moet je een oplossing ontwikkelen die er nog niet is. Dat kan wél technisch nieuw zijn.

Twee projecten, dezelfde technologie, ander oordeel

Twee projecten kunnen op papier dezelfde technologie gebruiken en toch verschillend beoordeeld worden. Het ene project past bestaande bouwstenen toe op een voorspelbare manier: niet technisch nieuw.

Het andere vereist een oplossing die er in die context nog niet is: wél technisch nieuw. Oppervlakkig lijken ze vergelijkbaar. Voor de WBSO zijn het fundamenteel verschillende situaties.

"We moeten nog veel uitzoeken" is ook niet technisch nieuw

Dit is een hardnekkig misverstand. Er kan veel uit te zoeken zijn omdat:

• je nog onvoldoende ervaring hebt
• je nog keuzes moet maken tussen bestaande oplossingen
• je het project nog niet scherp hebt afgebakend
• je nog moet leren hoe bepaalde tools of frameworks werken

Dat zijn reële onzekerheden, maar ze maken een project niet technisch nieuw. Er is een wezenlijk verschil tussen:

1. 1Onzekerheid omdat jij iets nog niet kent
2. 2Onzekerheid omdat de oplossing nog ontwikkeld moet worden

Alleen bij het tweede is er sprake van technische nieuwheid.

Wanneer een bestaande oplossing toch niet beschikbaar is

Er is nog een situatie die het onderscheid genuanceerder maakt. Een oplossing kan elders al bestaan, maar niet beschikbaar of toepasbaar zijn binnen jouw specifieke context en randvoorwaarden. Denk aan situaties waarin:

• De bestaande oplossing niet werkt binnen jouw technische architectuur of beperkingen
• Licentie-, privacy- of compliance-eisen het gebruik van een bestaande oplossing uitsluiten
• De prestatievereisten van jouw toepassing niet haalbaar zijn met beschikbare standaardoplossingen
• Bestaande oplossingen niet integreerbaar zijn met jouw systeem zonder fundamentele technische aanpassingen

In zulke gevallen kan er alsnog sprake zijn van technische nieuwheid. Niet omdat de technologie op zichzelf nieuw is, maar omdat je in jouw context gedwongen bent een eigen oplossing te ontwikkelen waarvan vooraf niet vaststaat of en hoe die werkt. De technische nieuwheid zit dan in het ontwikkelen van die contextspecifieke oplossing.

Dit is de situatie waarbij "technisch nieuw voor jouw bedrijf" van toepassing is.

Vragen om jezelf te stellen

1. 1Welk nieuw werkingsprincipe tonen we aan? Kun je beschrijven welke technische oplossing je probeert te realiseren die er nog niet is?
2. 2Waarom bestaat de oplossing nog niet? Kun je uitleggen waarom bestaande aanpakken hier niet volstaan?
3. 3Ontwikkelen we iets, of passen we iets toe? Gaat het om het creëren van een nieuwe oplossing, of om het toepassen en configureren van bestaande?
4. 4Zit de nieuwheid in de techniek, of in onze ervaring? Is de oplossing er nog niet, of kennen wij die alleen nog niet?

De vuistregel

De WBSO is niet bedoeld voor "we gaan iets nieuws doen." De WBSO is bedoeld voor "we moeten een technische oplossing ontwikkelen voor een technisch probleem, waarbij de oplossing nog onbekend is."

Het verschil tussen:

• Leren toepassen en ontwikkelen
• Implementeren en onderzoeken
• Gebruiken en technisch doorbreken
• Complex werk en speur- en ontwikkelingswerk

Zodra dit onderscheid helder is, wordt het eenvoudiger om te bepalen of een project kansrijk is, en waar de aanvraag inhoudelijk over moet gaan.